قصیدهٔ شمارهٔ ۱۱
آن کس که چو سیمرغ بینشان است
از رهزن ایام در امان است
ایمن نشد از دزد جز سبکبار
بر دوش تو این بار بس گران است
اسبی که تو را میبرد به یک عمر
بنگر که به دست کهاش عنان است
مردمکشی دهر، بیسلاح است
غارتگری چرخ، ناگهان است
خودکامی افلاک آشکار است
از دیدهٔ ما خفتگان نهان است
افسانهٔ گیتی نگفته پیداست
افسونگریاش روشن و عیان است
هر غار و شکافی به دامن کوه
با عبرت اگر بنگری دهان است
بازیچهٔ این پرده، سحربازیست
بیباکی این دست، داستان است
دی جغد به ویرانهای بخندید
کاین قصر ز شاهان باستان است
تو از پی گوری دوان چو بهرام
آگه نه که گور از پیات دوان است
شمشیر جهان کند مینماند
تا مستی و خواب تواش فسان است
بس قافله گمگشتهست از آن روز
کاین گمشده، سالار کاروان است
بس آدمیان پایبند دیوند
بسیار سر اینجا بر آستان است
از پای در افتد به نیمهٔ راه
آن رفته که بیتوشه و توان است
زین تیرهتن، امید روشنی نیست
جان است چراغ وجود، جان است
شادابی شاخ و شکوفه در باغ
هنگام گل از سعی باغبان است
دل را ز چه رو شورهزار کردی
خارش بکن ای دوست، بوستان است
خون خورده و رخسار کرده رنگین
این لعل که اندر حصار کان است
آری، سمن و لاله روید از خاک
تا ابر بهاری گهرفشان است
در کیسهٔ خود بین که تا چه داری
گیرم که فلان گنج از فلان است
ز اسرار حقیقت مپرس کاین راز
بالاتر از اندیشه و گمان است
ای چشمهٔ کوچک به چشم فکرت
بحریست که بیکنه و بیکران است
اینجا نرسد کشتیای به ساحل
گر زانکه هزارانش بادبان است
بر پر که نگردد بلندپرواز
مرغی که در این پستخاکدان است
گرگ فلک آهوی وقت را خورد
در مطبخ ما مشتی استخوان است
اندیشه کن از باز، ای کبوتر
هرچند تو را عرصه آسمان است
جز گرد نکویی مگرد هرگز
نیکیست که پاینده در جهان است
گر عمر گذاری به نیکنامی
آنگاه تو را عمر جاودان است
در ملک سلیمان چرا شب و روز
دیوت به سر سفره میهمان است
پیوند کسی جوی که آشناییست
اندوه کسی خور که مهربان است
مگذار که میرد ز ناشتایی
جان را هنر و علم همچو نان است
فضل است چراغی که دلفروز است
علم است بهاری که بیخزان است
چوگانزن، تا به دستت افتد
این گوی سعادت که در میان است
چون چیره بدین چار دیو گردد
آن کس که چنین بیدل و جبان است
گر پنبه شوی، آتشت زمین است
ور مرغ شوی، روبهت زمان است
بس تیرزنان را نشانه کردهست
این تیر که در چلهٔ کمان است
در لقمهٔ هر کس نهفته سنگی
بر خوان قضا آن که میزبان است
یکرنگی ناپایدار گردون
کمعمرتر از صرصر و دخان است
فرصت چو یکی قلعهایست ستوار
عقل تو بر این قلعه مرزبان است
کالا مخر از اهرمن ازیراک
هرچند که ارزان بود گران است
آن زنده که دانست و زندگی کرد
در پیش خردمند، زنده آن است
آن کو به ره راست میزند گام
هر جا که برد رخت، کامران است
بازیچهٔ طفلان خانه گردد
آن مرغ که بیپر چو ماکیان است
آلوده کنی خاطر و ندانی
کالایش دل، پستی روان است
هیزمکش دیوان شدن زبونیست
روزیخور دونان شدن هوان است
ننگ است به خواری طفیل بودن
مانند مگس هر کجا که خوان است
این سیل که با کوه میستیزد
بیغافکن بسیار خانمان است
بندیش ز دیوی که آدمیروست
بگریز ز نقشی که دلستان است
در نیمهٔ شب، نالهٔ شباویز
کی چون نفس مرغ صبحخوان است
از منقبت و علم، نیم ارزن
ارزندهتر از گنج شایگان است
کردار تو را سعی رهنمون است
گفتار تو را عقل ترجمان است
عطار سپهرت زریر بفروخت
بگرفتی و گفتی که زعفران است
در قیمت جان از تو کار خواهند
این گنج مپندار رایگان است
اطلس نتوان کرد ریسمان را
این پنبه که رشتی تو، ریسمان است
ز اندام خود این تیرگی فروشوی
در جوی تو این آب تا روان است
پژمان نشود ز آفتاب هرگز
تا بر سر این غنچه سایبان است
برزیگری آموختی و کشتی
این دانه زمانی که مهرگان است
مسپار به تن کارهای جان را
این بیهنر از دور پهلوان است
یاری نکند با تو خسرو عقل
تا جهل به ملک تو حکمران است
مزروع تو، گر تلخ یا که شیرین
هنگام درو، حاصلت همان است
هر نکته که دانی بگوی، پروین
تا نیروی گفتار در زبان است
